Trong quy trình Lockout Tagout (LOTO), người kỹ thuật nào cũng nhớ rõ các thao tác như:
✅Ngắt nguồn,
✅Gắn khóa,
✅Treo thẻ cảnh báo…
Nhưng lại bỏ sót một bước quan trọng bậc nhất:
Xả và kiểm tra năng lượng còn sót lại bên trong thiết bị – tức “năng lượng dư.”
Và chính sự chủ quan ấy đã dẫn đến nhiều tai nạn tưởng như “không thể xảy ra”.
🔎 Năng lượng dư là gì?
Năng lượng dư (residual energy) là năng lượng còn tồn đọng trong hệ thống sau khi đã ngắt nguồn chính.
Chúng không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng vẫn tồn tại ở nhiều dạng:
| Loại năng lượng | Ví dụ năng lượng dư còn sót lại |
|---|---|
| 💨 Khí nén | Áp suất còn trong ống, piston chưa xả hết |
| ⚡ Điện | Tụ điện chưa phóng hết, điện cảm từ cuộn dây |
| 🔥 Nhiệt | Nhiệt lượng dư trong lò, bồn, bộ gia nhiệt |
| ⚙️ Cơ học | Trục quay còn đà, lò xo bị nén, băng tải còn chuyển động |
| 💧 Thủy lực | Áp lực dầu chưa xả khỏi xi lanh, van điều khiển |
❗ Hậu quả nếu không kiểm tra năng lượng dư
Máy đột ngột quay lại khi đang thay dao → gãy tay, mất ngón
Khí nén bật piston → va chạm vùng đầu, ngực
Van thủy lực bật mạnh khi tháo → gãy van, văng phụ tùng
Dòng điện cảm tích tụ → giật kỹ thuật viên dù đã cắt nguồn
Đó là lý do OSHA & ISO 45001 bắt buộc xả và xác minh năng lượng dư trước khi thao tác.
🛠️ Các bước xả và kiểm tra năng lượng dư
1️⃣ Xác định loại năng lượng còn lại
→ Khí? Điện? Cơ? Nhiệt? Thủy lực?
2️⃣ Sử dụng phương pháp xả phù hợp
| Loại năng lượng | Cách xả đúng |
|---|---|
| Khí nén | Mở van xả áp cuối ống, bóp cò súng khí |
| Điện | Chờ tụ xả tự nhiên hoặc đấu điện trở xả |
| Thủy lực | Xả dầu qua van giảm áp, mở đường hồi |
| Nhiệt | Mở cửa làm mát, dùng quạt đối lưu |
| Cơ học | Chờ động năng dừng hẳn, dùng chốt khóa trục |
3️⃣ Kiểm tra bằng thiết bị đo, không bằng cảm giác
→ Ampe kìm, bút thử điện, đồng hồ áp suất, nhiệt kế, đồng hồ dầu…
4️⃣ Xác minh trạng thái an toàn tuyệt đối trước khi làm việc
📌 Lưu ý quan trọng
⏱️ Một số hệ thống cần 5–15 phút để xả hoàn toàn
❄️ Một số thiết bị chứa gas lạnh hoặc môi chất độc cần có biện pháp đặc biệt
🧯 Tuyệt đối không tháo phụ kiện khi chưa kiểm tra áp suất hoặc điện áp còn lại
🔁 Ví dụ thực tế:
Một nhân viên bị khí nén từ ống chưa xả làm bật thẳng vào mặt khi tháo co nối – vì nghĩ “khóa van là đủ”
Máy cắt kim loại bật lại lưỡi khi vừa lắp dao mới – do trục chưa hết đà quay
Giàn lạnh cấp đông bị bỏng lạnh do chưa xả hết áp gas trong ống hồi
Tất cả đều có điểm chung:
Nguồn chính đã khóa. Nhưng năng lượng dư… vẫn còn chờ.
✅ Tóm tắt: Xả năng lượng dư – bước nhỏ, ý nghĩa lớn
| Việc cần làm | Lý do |
|---|---|
| Nhận diện nguồn còn lại | Không bỏ sót rủi ro |
| Xả đúng kỹ thuật | Tránh tai nạn bất ngờ |
| Kiểm tra bằng thiết bị | Không phụ thuộc cảm giác |
| Ghi nhận vào biểu mẫu | Đảm bảo minh bạch & truy xuất |
LOTO không chỉ là khóa ở bên ngoài.
Nó còn là sự xả sạch những nguy cơ đang chực chờ bên trong.
Xử lý năng lượng dư – là bước sau cùng, nhưng lại quyết định tất cả.
Công Ty TNHH THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ FUDATEK
👉 Liên hệ ngay để được tư vấn và đặt mua sản phẩm phù hợp với nhu cầu của bạn!
Thông Tin Liên Hệ:
📞 Đường dây nóng: 0867 111 705
📧 Email: sales@fudatek.com.vn
🌐 Trang web: https://fudatek.com.vn/
🏢 Địa chỉ: Số nhà 62, tổ 1, kp11, đường Bùi văn Hòa, P.An Bình, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
Chúng tôi hân hạnh được phục vụ và đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp bạn!